Δευτέρα, 20 Φεβρουαρίου 2017

Αθηνά Κακούρη: Πριμαρόλια

Το πετυχημένο ιστορικό μυθιστόρημα πρέπει να είναι καρπός βαθιάς μελέτης από τον συγγραφέα της ιστορικής περιόδου που πρόκειται να ζωντανέψει. Κυριολεκτικά, πρέπει να καταβροχθίσει βιβλιοθήκες για να μεταφέρει τον αναγνώστη στο κλίμα της εποχής. 

Η Αθηνά Κακούρη με το προλογικό της σημείωμα στην "Πριμαρόλια" (Πρώτη Έκδοση 1999) απαριθμεί τα έργα εκείνα που την βοήθησαν να μπει στο κλίμα της εποχής, στην Πάτρα στα τέλη του 19ου αιώνα. Κάτι ανάλογο, από τα έργα που διάβασα πρόσφατα, είχε κάνει και ο Πετσάλης Διομήδης με τα δύο έπη του 'Οι Μαυρόλυκοι" και "Ελληνικός Όρθρος"- προτού ο αναγνώστης εισέλθει στην ανάγνωση του μυθιστορήματος έχει ήδη κατατοπιστεί για το εύρος της βιβλιογραφίας και του μόχθου του συγγραφέα που απαιτήθηκε για τη συγγραφή του βιβλίου. Στην ουσία λειτουργεί και ως κίνητρο για περαιτέρω μελέτη, αν μας ενδιαφέρει να μάθουμε περισσότερα για τη συγκεκριμένη εποχή.

Αθηνά Κακούρη
Το βιβλίο είναι ογκώδες, αλλά η γραφή της Αθηνάς Κακούρη είναι κλασική, οι προτάσεις είναι καλοδουλεμένες, δεν κουράζει τον αναγνώστη, οι χαρακτήρες της είναι μελετημένοι, ζωντανοί, η εποχή του τέλους του 19ου αιώνα στην κοσμοπολίτικη Πάτρα παρουσιάζεται ανάγλυφη με έμφαση στην λεπτομέρεια των σχέσεων και των ηθών, των αντικειμένων, του φυσικού περιβάλλοντος. Ένα αστικό μυθιστόρημα μιας άλλης εποχής και μιας κουλτούρας που λόγω του εμπορικού  εξαγωγικού προσανατολισμού της οικονομίας της είχε ευρωπαϊκά χαρακτηριστικά. 

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει στον πρόλογό της η Κακούρη, η βασική πρωταγωνίστρια του μυθιστορήματος είναι η σταφίδα. Το βασικό προϊόν που αποτέλεσε τον παράγοντα πλούτου και εξαστισμού της Πάτρας τον 19ο αιώνα, αλλά κι αυτό που όταν οι συνθήκες στην ευρωπαϊκή οικονομία άλλαξαν, συνέβαλε στην πτώση του βιοτικού επιπέδου και στην αναγκαστική μετανάστευση στο εξωτερικό εργατικών χεριών. Γύρω από τη σταφίδα, και τον πλούτο που αυτή κομίζει στην πατρινή κοινωνία, η Κακούρη στήνει μια ολόκληρη τοιχογραφία με καλούς και κακούς χαρακτήρες, όχι όμως μονόχνωτους ή γραμμικούς στην εξέλιξη τους, αλλά με τις αντιφάσεις τους και τον συνεχή επαναπροσδιορισμό της θέσης τους στον κόσμο. Από τους χαρακτήρες που μένουν στο νου, και μετά το πέρας της ανάγνωσης, είναι οι γυναικείες μορφές της Έλλης και της Φρόσως που εκπροσωπούν τον ρομαντισμό και τον κυνισμό αντίστοιχα, με τη δεύτερη ειδικά να έχει τα χαρακτηριστικά μιας ελληνίδας "Λολίτας", σύλληψη ευφάνταστη αλλά αρμονικά δουλεμένη και τοποθετημένη στο οικείο περιβάλλον. Σημαντική είναι επίσης η πολιτική διάσταση του σταφιδικού προβλήματος που παραθέτει η Κακούρη με την διαμάχη Τρικούπη και Δηλιγιάννη η οποία με σημερινούς όρους αποτελεί τη σύγκρουση ευρωπαϊστών και λαϊκιστών- τα πράγματα, τελικά, δεν έχουν αλλάξει και πολύ από τότε. 

Τελειώνοντας την "Πριμαρόλια" έφερα στο νου μου αυτό που ο Νίκος Δήμου έγραφε για τη "Χαμένη Τάξη" εννοώντας την χαμένη αστική τάξη, τον κοινωνικό παράγοντα που είναι ο κατ' εξοχήν φορέας πολιτισμού αλλά που λόγω της ιδιόμορφης συγκρότησης του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού, και του ρόλου του άτεχνου κράτους, δεν μπόρεσε να ηγεμονεύσει. Παρέμεινε περισσότερο ως επαναστατική φαντασίωση των αντιπάλων της ή ως θεωρητική κατασκευή παραμόρφωσης της πραγματικότητας. Έχουμε όμως κάποια μυθιστορήματα, όπως την "Πριμαρόλια", για να υπενθυμίζουν ότι κάποτε αναπτύχθηκε, έστω πρόσκαιρα, ένας ενδιαφέρων αστισμός.

Κυριακή, 12 Φεβρουαρίου 2017

Frantz

Ο Φρανσουά Οζόν δημιούργησε μια από τις καλύτερες ταινίες της χρονιάς, υποψήφια για πολλά σημαντικά βραβεία Σεζάρ 2017, μια ταινία αισθαντική, ένα κινηματογραφικό ποίημα ύμνο στην γαλλογερμανική καταλλαγή και εμμέσως στην ευρωπαϊκή ενότητα.

Ο νεαρός Γάλλος Αντριάν Ριβουάρ τον οποίο υποδύεται ο Πιερ Νινέ, μια ξερακιανή εύθραυστη φιηούρα που ανταποκρίνεται αφενός στις κακουχίες των στρατιωτών που επέζησαν από τη φρίκη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, αφετέρου λόγω της εσωτερικευμένης του απόγνωσης, καταφθάνει σε μια ηττημένη Γερμανία το 1919 προκειμένου να επισκεφθεί την οικεία των Χοφμάϊστερ. 

Ο Φραντς Χοφμάϊστερ υπήρξε ένας άγνωστος γι' αυτόν Γερμανός στρατιώτης που τον συνάντησε τυχαία σε μια μάχη χαρακωμάτων στον Μεγάλο Πόλεμο- ήταν μια συνάντηση από την οποία δεν ανταλλάχτηκαν λόγια αλλά μονάχα θάνατος, αυτός που προήλθε από το τουφέκι του Αντριάν και τη σφαίρα που βρήκε τον Φραντς προτού εκείνος προλάβει να πράξει το ίδιο. Αλλά ο Αντριάν δεν ήταν ένας κοινός στρατιώτης. Ο θάνατος αυτός τον συγκλόνισε, ίσως να μην υπήρξε δεύτερος εξαιτίας του. 

Ψάχνοντας στις τσέπες του νεκρού στρατιώτη βρίσκει τα στοιχεία του και, κυρίως, μια επιστολή προς την αγαπημένη του αρραβωνιαστικιά Άννα την οποία υποδύεται η πολλά υποσχόμενη Γερμανίδα ηθοποιός Πάολα Μπέερ. Μετά τη λήξη του πολέμου, ο Αντριάν θα αναζητήσει την εξιλέωση και τη συγχώρεση για τον ένα και μοναδικό θάνατο που προκάλεσε. Φθάνει στη Γερμανία και στο άδειο μνήμα του νεκρού Φραντς τοποθετεί κάθε μέρα άνθη, αργότερα θα γνωρίσει την Άννα και την οικογένεια του Φραντς. 

Από κει και πέρα παρακολουθούμε ένα δράμα ανάμεσα στις δυνατότητες που προσφέρει η εμμονή στον διχασμό και το μίσος που σηματοδοτείται από την αιώνια διαίρεση Γαλλίας και Γερμανίας και από την εκζήτηση και αποδοχή της συγνώμης ως πράξη που μονάχα με τα χαρακτηριστικά της χριστιανικής μετάνοιας μπορεί να οριστεί. Οι δύο σημαντικότερες ευρωπαϊκές χώρες βύθισαν εαυτούς και την Ευρώπη ολόκληρη σε αιμάτινους ποταμούς από το 1870 ως το 1945, αλλά όπως λέει ο και ο Έντσο Τραβέρσο δεν επρόκειτο παρά για εμφύλια διαμάχη. 

Η αδελφική αυτή φιλία που ενώνει τον γαλλογερμανικό πολιτισμό φαίνεται στο έργο του Οζόν από την διαδοχική χρήση των δύο εθνικών γλωσσών από τους βασικούς πρωταγωνιστές- οι Γάλλοι μαθητές μάθαιναν τα γερμανικά στο σχολείο και το αντίστροφο. Η επικοινωνία Αντριάν και Άννας γίνεται στη βάση της κοινής ευρωπαϊκής κουλτούρας, γαλλική ποίηση, γερμανική μουσική. Μόνο, θεωρητικό, εμπόδιο θα μπορούσε να είναι η γλώσσα το οποίο όμως αίρεται από την έξοχη χρήση αμφοτέρων των γλωσσών από τους δύο πρωταγωνιστές.

Μια υπέροχη ποιητική ταινία, όπου κυριαρχεί ο ασπρόμαυρος φωτισμός, και σε στιγμές έξαρσης το χρώμα, η εξαίσια μουσική υπόκρουση του Φιλίπ Ρομπί, και στο βάθος η αναζήτηση της ενότητας και του κοινού πλαισίου πολιτισμού που είναι η συγχώρεση και η γλώσσα για να εκφραστεί αυτή.
 

Παρασκευή, 10 Φεβρουαρίου 2017

E. M. Forster: Howards End

"Ήταν γνωστό πως λάτρευε το παρελθόν, και πως η ενστικτώδης σοφία που μονάχα το παρελθόν μπορούσε να απονείμει είχε εισχωρήσει μέσα της- εκείνη τη σοφία στην οποία αποδίδουμε το αδέξιο όνομα της αριστοκρατίας".

"Ο κόσμος θα έμοιαζε μ' ένα γκρίζο και αναιμικό τόπο αν αποτελούνταν εξ ολοκλήρου από τις δεσποινίδες Σλέγκελ. Αλλά έτσι όπως ήταν ο κόσμος, μάλλον ακτινοβολούσαν μέσα του σαν αστέρια".

"Δεν μας ενδιαφέρουν οι πάμφτωχοι. Είναι σαν να μην υφίστανται, και αποτελούν πεδίο σκέψης μονάχα για τους στατιστικολόγους και τους ποιητές. Τούτη η ιστορία ασχολείται με τους ευγενείς ή μ' αυτούς που υποχρεώνονται να προσποιούνται πως είναι ευγενείς".

"Ο Γερμανός επαγρυπνεί διαρκώς αναζητώντας την ομορφιά. Μπορεί να την απωλέσει λόγω ηλιθιότητας ή να την παρερμηνεύσει, ωστόσο διαρκώς αναζητά την ομορφιά να εισέλθει στη ζωή του, και πιστεύω πως στο τέλος θα έλθει".

Τρίτη, 31 Ιανουαρίου 2017

Τα βιβλία που διάβασα τον Ιανουάριο 2017


Καλή συγκομιδή για πρώτο μήνα του έτους. Στα λογοτεχνικά ξεχωρίζει αναμφισβήτητα το έργο του Σίνγκερ, ένας εβραίος που γράφει στη γλώσσα γίντις, με παρατηρήσεις που αξίζουν να μνημονευτούν και από μας τους χριστιανούς: 
"Παρ' όλον ότι αμφισβήτησα κάθε αποκάλυψη, δεν μπορώ να πιστέψω ότι το Σύμπαν είναι φυσικό ή χημικό ατύχημα, αποτέλεσμα μιας τυφλής εξέλιξης....ολοένα και περισσότερα παιδιά μεγαλώνουν δίχως να πιστεύουν στο Θεό, δίχως να πιστεύουν στην επιβράβευση και την τιμωρία, στην αθανασία της ψυχής ή τουλάχιστον στο κύρος της ηθικής". (Από την Ομιλία του στην τελετή βράβευσης με το Νόμπελ Λογοτεχνίας).


1. Reiner Stach: Kafka, The Early Years
2. Enzo Traverso: Οι ρίζες της ναζιστικής βίας
3. Hans Fallada: Μόνος στο Βερολίνο


4. Χ.Α.Χωμενίδης: Νίκη
5. Στήβεν Ράνσιμαν: Δύση και Ανατολή σε σχίσμα
6. Stuart Jeffries: Grand Hotel Abyss
7. Steven Runciman: Η Μεγάλη Εκκλησία εν αιχμαλωσία
8. Stephen Backhouse: Kierkegaard, A Single Life
9. Isaac Bashevis Singer: The Magician of Lublin
10. Λιλίκα Νάκου: Οι οραματιστές της Ικαρίας
11. Ισαάκ Μπάσεβις Σίνγκερ: Ο Σατανάς στο Γκόραϋ

Τετάρτη, 11 Ιανουαρίου 2017

Ο Βιογράφος του Κάφκα

Βιογραφίες για τον ερμητικό συγγραφέα της Πράγας έχουν γράψει αρκετοί.  O επιστήθιος φίλος του Μαξ Μπροντ μας έδωσε την πρώτη καταγραφή της ζωής του Κάφκα. Ακολούθησαν και άλλοι, όπως ο Nicholas Murray, ο Ernst Pawel, ο Klaus Wagenbach, ο Elias Canetti.


Αλλά πλέον η πληρέστερη βιογραφία και το έργο αναφοράς για οποιονδήποτε θέλει να ξεκινήσει να μελετά Κάφκα, το έργο και την εποχή του, είναι η τριλογία του Γερμανού Reiner Stach ο οποίος αφιέρωσε είκοσι χρόνια από τη ζωή του προκειμένου να παρουσιάσει ένα έργο που πιστεύω πως θ' αντέξει στο χρόνο όχι μονάχα στο πλαίσιο των καφκικών σπουδών αλλά και στον τρόπο που πρέπει να γράφονται βιογραφίες. 

Ο Κάφκα που κι αυτός ο ίδιος, όπως μας λέει ο Stach, διάβαζε περιπαθώς βιογραφίες και αυτοβιογραφίες προσπαθώντας ν' αποκωδικοποιήσει τρόπους ζωής σημαντικών ανθρώπων, θα έμενε ευχαριστημένος από το μόχθο του Stach. 

Εξαιρετική είναι βέβαια και η μεταφράστρια Shelley Frisch που απέδωσε σε άψογα αγγλικά την τριλογία του Stach. Εξηγεί η ίδια τη δυσκολία που είχε αυτό το έργο: "Over the years, I have often been asked whether this biography has been difficult to translate. Every text firmly resists translation, although every text is also ultimately translatable- and this one is no exception. A work as beautifully crafted as Reiner Stach's Kafka biography sets a high stylistic bar and requires the translator to capture the voices of Kafka the letter-writer, Kafka the diarist, and Kafka the story-teller as well as Stach the biographer, whose semantic and syntactic choices dazzle the reader as fully as the facts and the ideas themselves".

Reiner Stach
Για ποιό λόγο είναι έργο αναφοράς το έργο του Stach; Είναι διότι δεν μας δίνει απλώς μια περιγραφική και χρονολογική καταγραφή της ζωής του Κάφκα, αλλά διότι προσπαθεί να εμβαθύνει αφενός στο περιβάλλον- οικογενειακό, πνευματικό, διεθνές- στο οποίο έζησε, και αφετέρου να απαντήσει στο ερώτημα για το τι διαμόρφωσε τον Κάφκα ως χαρακτήρα της δικιάς του ύπαρξης και ως συγγραφέα. 

Σημαντικό είναι ακόμα το γεγονός πως ο Stach χρησιμοποίησε υλικό, κυρίως ημερολόγια του Brod, που δεν είχαν ληφθεί προηγουμένως υπόψη για τις βιογραφίες του Κάφκα. Ολοκληρώνοντας την βιογραφία μου έμειναν κάποια αναπάντητα ακόμα ερωτήματα, κάποιες εκκρεμότητες όσον αφορά την προσωπικότητα της τελευταίας φιλενάδας του Κάφκα Dora Diamant, για την οποία υπάρχει η μυθιστορηματική μελέτη της Kathi Diamant : Kafka's Last Love: The Mystery of Dora Diamant.


Τρίτη, 10 Ιανουαρίου 2017

Τα γράμματα από τη φυλακή του Αντόνιο Γκράμσι

Όταν αναζητώ τρόπους ταπείνωσης της υπερφίαλης ματαιοδοξίας μου, τότε ανοίγω τα Γράμματα από τη Φυλακή του Αντόνιο Γκράμσι. Τα διαβάζω με προσοχή σαν να διάβαζα κάποιο ευαγγελικό κείμενο. Λίγα κάθε φορά, αποσπάσματα βέβαια, αλλά είναι αρκετά για να με προσγειώσουν δείχνοντάς μου ένα πνεύμα που παρά τις συνθήκες που υπέφερε, φυλακισμένος από το φασιστικό καθεστώς Μουσολίνι δεν έπαψε να στοχάζεται, να γράφει και να διαβάζει με περισσότερη ένταση.

Κάθε επιστολή που στέλνει προς την πολυαγαπημένη του Τατιάνα, πέρα από την περιγραφή των συνθηκών φυλάκισής του, είναι και ένα ντοκουμέντο της πορείας του στοχασμού του. Είναι επίσης και μια καταγραφή των πνευματικών του αναζητήσεων με τη μορφή παράκλησης, έως και απαίτησης, προς την Τατιάνα να του προμηθεύσει νέα βιβλία για το μοναχικό μεν αλλά εξαιρετικά οργανωμένο διάβασμα του στη φυλακή. 

"Θα σου γράψω να μου στείλεις το άλλο λεξικό, εκείνο του Λανγκενσάιντ, όταν θα έχω μελετήσει ολόκληρη τη γραμματική. Τότε θα σου ζητήσω να μου στείλεις τις Συνομιλίες του Γκαίτε με τον Έκερμαν για να κάνω ανάλυση της σύνταξης και του ύφους και όχι μόνο για να τις διαβάσω".

Έχοντας ως πρότυπο την έμμονη προσπάθεια του Γκράμσι,δεν πρέπει να υπάρχουν αντιρρήσεις ή εμπόδια που τα επικαλείται η οκνηρία για να κερδίσει άλλη μια μέρα από τη ζωή.

Enzo Traverso, Οι ρίζες της ναζιστικής βίας

Οι εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου συνεχίζουν να εκδίδουν βιβλία αντιεμπορικά αλλά με μεγάλη πνευματική αξία, και ανάμεσα σ' αυτά είναι, δίχως αμφιβολία, τα βιβλία του Enzo Traverso.

Το συγκεκριμένο διαβάζεται απνευστί. Δικαιολογημένα, καθώς πρόκειται για μια κατάβαση στην άβυσσο του μηδενός που οριοθετείται από την έλευση και την πολιτική του ναζισμού έναντι των Εβραίων, ο ναζισμός, όπως τον αντιλαμβάνεται ο Traverso, ως μια από τις δυνατές εναλλακτικές του δυτικού πολιτισμού.

Δίχως να αμφισβητεί τα επιτεύγματα της Δύσης, ο Traverso αντίθετα από άλλους θεωρητικούς επιδιώκει να εντοπίσει τον ναζισμό στην ιστορία της Δύσης , "στην Ευρώπη του βιομηχανικού καπιταλισμού, της αποικιοκρατίας, του ιμπεριαλισμού, της ανάπτυξης των σύγχρονων επιστημών και τεχνολογιών, στην Ευρώπη του ευγονισμού, του κοινωνικού δαρβινισμού, κοντολογίς στην Ευρώπη του "μακρού" 19ου αιώνα που έκλεισε στα πεδία των μαχών του Α' Παγκοσμίου Πολέμου". 

Enzo Traverso
Δεν ήταν ο ναζισμός γέννημα της ιδιαιτερότητας του γερμανικού λαού, αλλά η συμπύκνωση ιδεολογικών, κοινωνικών και πολιτισμικών παραγόντων οι οποίοι αποτέλεσαν κοινούς τόπους για τον δυτικό πολιτισμό από την εποχή της Γαλλικής Επανάστασης και μετά. Ο τρόπος που αντιλαμβάνεται η Δύση το γεγονός του πολιτικού θανάτου, μέσω της χρήσης της λαιμητόμου, από την εποχή της Τρομοκρατίας ως τον τρόπο οργάνωσης της καπιταλιστικής παραγωγής, τις ιμπεριαλιστικές πρακτικές και την πολιτισμική λογική της αποικιοκρατίας, την κατανόηση του μη δυτικού ανθρώπου ως μη-ον, τις μαζικές σφαγές του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, όλ' αυτά σε έναν θανάσιμο συνδυασμό συμπυκνωμένα στην κοσμοαντίληψη του ναζιστικού κόμματος, αλλά και μ' έναν ιδιαίτερο παράγοντα ακόμα που συνιστά την δική του πρωτοτυπία: τις βιολογικές και φυλετικές βάσεις της κυριαρχίας του, ειδικά στην Ανατολική Ευρώπη και στον τρόπο που έβλεπε τους Σλάβους και τους Εβραίους, ως φορείς υπανθρωπισμού. 

Το συμπέρασμα λοιπόν του Traverso είναι εκπληκτικό: "Η ιδιαιτερότητα του ναζισμού δεν έγκειται λοιπόν στην αντίθεσή τους προς τη Δύση αλλά στην ικανότητά του να πετύχει μια σύνθεση ανάμεσα στις διάφορες μορφές της βίας της".

Η κριτική αποτίμηση που προκρίνει ο Traverso οφείλουμε να τη λάβουμε σοβαρά υπόψη όταν ομιλούμε ενθουσιωδώς για τη Δύση, τον ορθολογισμό κλπ, αναπαράγοντας κάθε εκκοσμικευμένη ουτοπία.

Τετάρτη, 28 Δεκεμβρίου 2016

Τα βιβλία που διάβασα το 2016


 Η βιβλιοφαγία πήγε καλά και το 2016. Αυτό που έχω μάθει να κάνω από μικρό παιδί, να διαβάζω με πάθος και προσήλωση σαν να εξαρτιόταν η αιώνια σωτηρία μου απ' αυτό συνεχίστηκε με το ίδιο πάθος και παρόμοια ένταση. Κάποιοι τίτλοι βέβαια ξεχωρίζουν από τους υπόλοιπους, αλλά ακόμα και ένα μέτριο βιβλίο έχει πράγματα να σου πει, έχει δυνατότητες να σύρει το μολύβι πάνω στις γραμμές του και να υπογραμμίσει κάποια δυνατά σημεία. Αν ξεχώριζα όμως τις πιο σημαντικές αναγνωστικές απολαύσεις, με τον κίνδυνο να αδικήσω κάποια, θα έλεγα πως από ελληνική λογοτεχνία το τετράτομο έπος του Πετσάλη Διομήδη θα ήταν με διαφορά στην κορυφή. Από ξένη λογοτεχνία η λογική θα έλεγε να επιλέξω το πολυσυζητημένο Confiteor του Καμπρέ, αλλά η χριστιανική μου παιδεία με κάνει να προτιμώ, ίσως χωρίς δεύτερη κουβέντα και διατηρώντας το απόλυτο της γνώμης μου τα βιβλία των σπουδαίων αμερικανίδων Μέριλυν Ρόμπινσον και Φλάνερυ Ο' Κόννορ, δύο συγγραφέων που ευελπιστώ να τις ξαναδιαβάσω και το 2017. Μια ιδιαίτερη όμως θέση στην καρδιά μου κατέχει και το Little Women της Άλκοτ για την θετική διάθεση που μου δημιούργησε. Θεωρητικά βιβλία φέτος δεν διάβασα αρκετά, αλλά σίγουρα ξεχωρίζει  η Δημοκρατία στην Αμερική του Τοκβίλ. Για το 2017 η λίστα περιλαμβάνει ήδη αρκετά. Βιογραφίες (ξανά) του Κάφκα, του Μαρξ και του Νίτσε, τη συνέχεια από τη Μέριλυν Ρόμπινσον και τη Φλάνερυ Ο' Κόννορ, Ντίκενς οπωσδήποτε (ελπίζω για δεύτερη φορά να ξαναδιαβάσω David Copperfield και Great Expectations), τη Λισπέκτορ, τον Ρουμάνο Μιχαήλ Σεμπάστιαν, τον Χανς Φάλλαντα. Η βάση όμως θα είναι οι κλασικοί, η ζωή είναι μικρή για συγγραφείς που τώρα αναδεικνύονται, ας τους ανακαλύψουν οι επόμενες γενιές. Και μακριά από νεώτερους συγγραφείς που γράφουν στα ελληνικά, για μένα η ελληνική λογοτεχνία έχει σταματήσει εκεί γύρω στη γενιά του 30. Η απογοήτευση που ένιωσα διαβάζοντας Μπακόλα ή Σουρούνη δεν θέλω να επαναληφθεί. Μονάχα ως ελάχιστο σημείο επαφής με την ελληνική γλώσσα θα διαβάσω κάποιους συγγραφείς που γράφουν ελληνικά, η επιλογή όμως θα είναι αυστηρή.






1. Αγκάθα Κρίστι: Στην κόψη του φεγγαριού (The Clocks)
2. Aγκάθα Κρίστι: Ο μπαλαντέρ του θανάτου (Cards on the table)

3. Κόλιν Ντούριεζ: Τζ. Ρ. Ρ. Τόλκιν, Η γέννηση ενός θρύλου
4. Ιούλιος Βέρν: Το χρυσό ηφαίστειο
5. Ζωρζ Μπερνανός: Το ημερολόγιο ενός επαρχιακού εφημερίου
6. Sinclair Lewis: It can't happen here



7. Louisa May Alcott: Little Women

 8. Scott Fitzgerald: The Beautiful and  Damned
9. Alexis de Tocqueville: Democracy in America
10. E.M. Forster: Howards End
11. Θανάσης Πετσάλης Διομήδης: Οι Μαυρόλυκοι (Α+Β Τόμοι)

 12. Θανάσης Πετσάλης Διομήδης: Ελληνικός Όρθρος (Α+Β Τόμοι)

13. Mark Twain: The adventures of Tom Sawyer
14. Mark Twain: The adventures of Huckleberry Finn

15. Φλάννερυ Ο' Κόννορ: Και βιασταί αρπάζουσιν αυτήν
16. Anthony Trollope: Doctor Thorne

17. Ρόδης Ρούφος: Χρονικό μιας σταυροφορίας
18. Ζάουμε Καμπρέ: Confiteor
19. Thomas Mann: Buddenbrooks
20. Joseph Conrad: Nostromo
21. Marillynne Robinson: Lila
22. Marillyne Robinson: Στο Σπίτι (Home)

23. Flannery O' Connor: Wise Blood
24. William Gass: Omensetter's Luck
25. Alberto Manguel: Curiosity
26. Joseph Conrad: Νίκη
27. Βίλχελμ Νέστλε: Από το Μύθο στο Λόγο
28. Larry Siedentop: Inventing the Individual
29. Στράτης Μυριβήλης: Η Παναγιά η Γοργόνα
30. Στράτης Μυριβήλης: Το πράσινο βιβλίο
31. Γεώργιος Βιζυηνός: Το αμάρτημα της μητρός μου και άλλα διηγήματα
32. Μπέτι Σμιθ: Ένα δέντρο μεγαλώνει στο Μπρούκλιν

33.Ισαάκ Μπάσεβις Σίνγκερ: Εχθροί, μια ερωτική ιστορία
34.P.D.James: An unsuitable job for a woman

35. Henry James: The Aspern Papers
36.Τζων Ντίκσον Κάρ: Ο ασώματος άνθρωπος
37. Elena Ferrante: My Brilliant Friend
38.Harper Lee: To kill a Mockingbird

39.Otfried Hofius: Η αλήθεια του Ευαγγελίου
40.Τζαίημς Τσαίηζ: Ανατομία ενός φόνου
41.Ηλία Βενέζη: Ώρα Πολέμου


42.Ιγκόρ Αντρέεφ: Δοκίμια Ρωσικής Ιστορίας
43.Μ. Καραγάτσης: Το χαμένο νησί
44.Ονορέ Ντε Μπαλζάκ:   Σαραζίν
45. Μ. Περάνθη: Ο Αμαρτωλός

 46. Στήβεν Κινγκ: Ο,τι βρεις δικό σου
47. Παύλος Μάτεσις: Πάντα καλά
48. Κώστας Κυριαζής: Ηράκλειος
49. Κατίνα Παπά: Σ' ένα Γυμνάσιο Θηλέων
50. Μαρία Ιορδανίδου: Η Αυλή μας

51. Λιλίκα Νάκου: Παραστρατημένοι
52. Sinclair Lewis: Babbitt

53. Κωνσταντίνος Χρηστομάνος: Το βιβλίο της αυτοκράτειρας Ελισάβετ
54. Στήβεν Κινγκ: Δόκτωρ Ύπνος
55. Σωλ Μπέλλου: Ραβελστάϊν
56. Νίκος Μπακόλας: Η Μεγάλη Πλατεία
57. Αλέξανδρος Κοζέβ: Λατινική Αυτοκρατορία
58. Ηλίας Βενέζης: Έξοδος

59. Ιερομονάχου Γρηγορίου: Η Θεία Ευχαριστία και η Θεία Κοινωνία
60. Ουμπέρτο Έκο: Η Μυστηριώδης Φλόγα της Βασίλισσας Λουάνα

61. Φλάννερυ Ο' Κόννορ: Ημερολόγιο Προσευχής
62. Edith Wharton: Ethan Frome
 63. Άρθουρ Κλαρκ: Οι Επικυριάρχοι


64. Πηνελόπη Δέλτα: Τον καιρό του Βουλγαροκτόνου
65. Ζαχαρία Παπαντωνίου: Τα Ψηλά Βουνά
66. Κωνσταντίνος Χρηστομάνος: Η Κερένια Κούκλα
67. Ζωρζ Σιμενόν: Έγκλημα στο πλοίο

68. Neil MacGregor: Germany Memories of a Nation
69. Ντόναλντ Χάμιλτον: Ο Θάνατος ενός Πολίτη

70. Ουμπέρτο Έκο: Το Εκκρεμές του Φουκώ
71. Βλαντιμίρ Βολκώφ: Ο επισκέπτης του Πάπα
72. Ζωρζ Σιμενόν: Ένας Νεκρός με Παρελθόν
73. Λιλίκα Νάκου: Η Κυρία Ντορεμί
74. Νόρμπερτ Ελίας: Ναζισμός και γερμανικός χαρακτήρας

75. Τζωρτζ Στάινερ: Τολστόϊ ή Ντοστογέφσκι
76. Φίλιπ Ντικ: Το Ηλεκτρικό Πρόβατο

77. Γιώργος Μαυρογορδάτος: 1915 Ο Εθνικός Διχασμός
78. James Ellroy: Τα σκοτάδια μου

 79. Αντώνης Σουρούνης: Ο χορός των ρόδων

80. Α.S. Byatt: Possession
81. E. Γκος: Πατέρας και Γιος



82. Ζεράρ Ντε Βιλλιέ: Οι Παρίες της Κεϋλάνης
83. Ζεράρ Ντε Βιλλιέ: Σαφάρι στη Λα Παζ
84. Ιούλια Ιατρίδη: Τα πέτρινα λιοντάρια
85. Ντον Ντελίλο: Cosmopolis

86.Mary Elizabeth Braddon: Lady's Audley Secret
87. Άγγελος Τερζάκης: Απρίλης
88.Παντελής Πρεβελάκης: Ο Άγγελος στο Πηγάδι
89. Τάσος Αθανασιάδης: Αλβέρτος Σβάϊτσερ
90. Κώστας Ουράνης: Ισπανία
91. M. Καραγάτσης: Νυχτερινή Ιστορία
92. S. Anderson: Winesburg, Ohio
93. H.G. Wells: Τhe War of the Worlds

94. Ντανιέλ Τσαβαρία: Είδα να φτάνει ένας γέρος

95. Γ. Φεστ: Όχι εγώ. Ο Ναζισμός μέσα από τα μάτια ενός μικρού παιδιού

96. Κωνσταντίνος Χατζόπουλος: Φθινόπωρο
97. Arthur Conan Doyle: The Hound of the Baskervilles
98. Charles Dickens: Martin Chuzzlewit